H νέα παγκόσμια αρπαγή των πόρων από την Ε.Ε. Μια κριτική ματιά στην “Πρωτοβουλία Verheugen”

    5
    ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

    Η εξάρτηση της Ευρώπης από φθηνές πρώτες ύλες απειλεί την πρόοδο των αναπτυσσόμενων χωρών

    The EU’s ugly resource grab, του Curtis Mark από την “Guardian”

    low_cost_for_mine02Θα μπορούσε η παγκόσμια οικονομική κρίση να περιθωριοποιήσει ακόμη περισσότερο τις φτωχότερες χώρες του κόσμου; Η απάντηση μπορεί να είναι ναι, εάν γίνει αυτό που θέλουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και εφαρμοστεί μια ελάχιστα γνωστή πρωτοβουλία, που εμπνεύστηκαν αυτοί που χαράζουν πολιτικές στις Βρυξέλλες και υποστηρίζει η Βρετανική Κυβέρνηση.

    Πριν από δύο χρόνια οι κυβερνήσεις της ΕΕ ξεκίνησαν αθόρυβα μια νέα στρατηγική για την αντιμετώπιση της εξάρτησης από τις εισαγωγές των “πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας” – ειδικά “hi-tech” μέταλλα όπως το κοβάλτιο, σπάνιες γαίες και τιτάνιο – μαζί με χημικά προϊόντα, ξύλο και δέρματα. Η πρόσβαση σε αυτά θεωρήθηκε ως κρίσιμη για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρόκειται να συντάξει έκθεση προόδου σχετικά με την υλοποίηση της στρατηγικής – που ονομάστηκε “Πρωτοβουλία για τις πρώτες ύλες” – που είναι πιθανό να σηματοδοτήσει την κλιμάκωση  σε μια νέα παγκόσμια αρπαγή των πόρων.

    Για να αποκτήσουν οι Ευρωπαϊκές εταιρείες πρόσβαση σε νέα αποθέματα αυτών των πρώτων υλών, οι Βρυξέλλες πιέζουν για ουσιαστικές τροποποιήσεις των εμπορικών πολιτικών άλλων χωρών. Θέλουν τις αναπτυσσόμενες χώρες να σταματήσουν τους περιορισμούς στις εξαγωγές αυτών των πρώτων υλών και να καταργήσουν τους επενδυτικούς κανόνες που αρνούνται στις Ευρωπαϊκές εταιρείες πρόσβαση σε αυτούς. Οι κύριοι στόχοι είναι η Κίνα, η Ρωσία, η Ουκρανία και – αυτό είναι και το πιο κρίσιμο – οι φτωχότερες χώρες της Αφρικής. Το πρόβλημα είναι ότι οι εν λόγω “περιοριστικές” εμπορικές πολιτικές μπορεί να είναι κρίσιμες για τη καταπολέμηση της φτώχειας, κάτι που οι υπέρμαχοι του ελεύθερου εμπορίου στην ΕΕ συνεχίζουν να απορρίπτουν.

    Η κυβέρνηση της Κένυα, για παράδειγμα, επιβάλλει φόρο 40% επί των εξαγωγών των ακατέργαστων δερμάτων βοοειδών, για να τα κρατήσει στη χώρα και να αναπτύξει την βιομηχανία μεταποίησης δέρματος . Οι εξαγωγές δερμάτων έχουν αυξηθεί πολύ από τότε που εισήχθη ο φόρος, με την προσθήκη € 80 εκατ. στα έσοδα της κυβέρνησης από το 2005 και δημιουργία 7.000 νέων θέσεων εργασίας στα βυρσοδεψεία του Ναϊρόμπι. Ωστόσο, στις εμπορικές διαπραγματεύσεις, η ΕΕ πιέζει για αυστηρά όρια στη χρήση των φόρων επί των εξαγωγών από την Κένυα, όπως συμβαίνει με τις 70 άλλες χώρες που εφαρμόζουν παρόμοιους περιορισμούς.

    Η ΕΕ θέλει να έχουν οι επιχειρήσεις της τα ίδια δικαιώματα πρόσβασης σε πρώτες ύλες, όπως οι τοπικές επιχειρήσεις. Απορρίπτει την άποψη ότι οι φτωχές χώρες πρέπει να περιορίζουν τις ξένες επενδύσεις για να προωθήσουν την εκβιομηχάνιση, έστω και αν οι πιο πετυχημένες οικονομικά χώρες, συμπεριλαμβανομένων των περισσότερων χωρών της ΕΕ, έχουν κάνει κατά το παρελθόν ακριβώς αυτό. Η Νότια Κορέα χρωστάει την εντυπωσιακή άνοδο του πλούτου της εν μέρει στην απαγόρευση των ξένων επενδύσεων σε βασικούς τομείς της βιομηχανίας και στην επιβολή περιορισμών στην ξένη ιδιοκτησία των εταιρειών.

    Επιχειρήσεις της ΕΕ έχουν ήδη αποκτήσει ή ζητήσει να αποκτήσουν 5 εκατ. εκτάρια γης στις αναπτυσσόμενες χώρες για την παραγωγή βιοκαυσίμων. Αν εξαλειφθούν οι περιορισμοί στις επενδύσεις, η αρπαγή της γης, η αποψίλωση των δασών και τα αμιφλεγόμενα μεταλλευτικά έργα από εταιρείες της ΕΕ είναι πολύ πιθανό να πολλαπλασιαστούν. Οι φτωχές χώρες πρέπει να προσελκύσουν περισσότερες επενδύσεις, αλλά με τους δικούς τους όρους, όχι με εκείνους των Ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.

    Σα να μην αρκούσε η παρεμπόδιση της ανάπτυξης, η νέα αρπαγή των φυσικών πόρων από την Ε.Ε. διακινδυνεύει την αύξηση των εντάσεων μεταξύ των μεγάλων οικονομικών δυνάμεων του κόσμου. Κίνα και Δύση μάχονται για τον έλεγχο των πρώτων υλών, ενώ η Αφρική εξακολουθεί να μαστίζεται από συγκρούσεις για διαμάντια, ξυλεία και το πετρέλαιο. Σύμφωνα με το Βρετανικό Υπουργείο Άμυνας, η μετατόπιση της παγκόσμιας ισχύος από τη Δύση προς την Ασία, μαζί με τις προκλήσεις της αλλαγής του κλίματος, της σπανιότητας των πόρων και της αύξησης του πληθυσμού, είναι πιθανό να οδηγήσουν σε “έντονο ανταγωνισμό μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων», ενώ “αναταραχές για την ενέργεια, τα ορυκτά και την εύφορη γη είναι πιθανόν να εμφανιστούν με αυξανόμενη ένταση”.

    Η εμπορική πολιτική της ΕΕ είναι από καιρό σε καθεστώς ομηρίας από τις μεγάλες Ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, η οποίες θέλουν πρώτες ύλες σε χαμηλές τιμές. Οι προτεραιότητες της ΕΕ είναι μια πιστή αντιγραφή των θέσεων που υιοθετούν τα επιχειρηματικά λόμπι. Η Επιτροπή το αναφέρει ξεκάθαρα: “Εμείς θα βασιστούμε στις επιχειρήσεις της ΕΕ για την παροχή πολλών από τις πληροφορίες σχετικά με τους φραγμούς στις επενδύσεις ή το εμπόριο τους με τρίτες χώρες”. Υπάρχει σοβαρός κίνδυνος η κρίση των οικονομικών της Ευρώπης και της ανεργίας να παραδώσει τη χάραξη πολιτικής ακόμη περισσότερο στις απαιτήσεις του μεγάλου κεφαλαίου.

    Δεν είναι περίεργο ότι η Ευρωπαϊκή πολιτική αντιμετωπίζει αυξανόμενες αντιδράσεις από τις περισσότερες αφρικανικές χώρες, οι οποίες εδώ και πολύ καιρό αντιτίθενται στην υπογραφή επενδυτικών συμφωνιών με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι Ευρωπαίοι πολίτες θα πρέπει επίσης να αντιταχθούν στην “Πρωτοβουλία για τις πρώτες ύλες” διότι αποσπά την προσοχή από την ανάγκη να μειωσουν την κατανάλωσή τους. Οι Ευρωπαίοι καταναλώνουν ήδη τέσσερις φορές περισσότερο από τον μέσο όρο της Αφρικής. Είναι προς το δικό τους συμφέρον τους να απαιτήσουν νέες δράση σε διεθνές επίπεδο για τη διαχείριση της χρήσης των περιορισμένων φυσικών πόρων του πλανήτη με δίκαιο και βιώσιμο τρόπο.

    5 ΣΧΟΛΙΑ

    1. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση βέβαια έχουν εντελώς διαφορετική άποψη από τον εκτός τόπου και χρόνου αρθρογράφο, διότι έχουν κατανοήσει την κρισιμότητα των πρώτων υλών, όπως τονίζεται σε Δελτίο Τύπου της Commission την 2-2-2011:

      http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/11/122&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en

      Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή λοιπόν εξέδωσε Ανακοίνωση προς το Συμβούλιο και το Ευρωκοινοβούλιο για την «Αντιμετώπιση των Προκλήσεων στις Αγορές Εμπορευμάτων και Πρώτων Υλών». Πρόκειται για μια νέα ολοκληρωμένη προσέγγιση, που εντάσσεται σε μια πρωτοβουλία για το 2020 για μια αποδοτική στους πόρους ΕΕ. Η Επιτροπή καλεί σε εφαρμογή της Πρωτοβουλίας Verheugen και παρουσιάζει μια σειρά μέτρων που θα διασφαλίσουν τη διατηρήσιμη προμήθεια πρώτων υλών από τη διεθνή αγορά, την βιώσιμη προμήθεια μέσα από την ΕΕ, την αποδοτικότητα πρώτων υλών και την ανακύκλωση.

      Βασικά στοιχεία της νέας αυτής στρατηγικής προσέγγισης, πέρα από την κατανόηση του τρόπου λειτουργίας των αγορών και των διασυνδέσεών τους, είναι η θεσμοθέτηση και επικαιροποίηση της λίστας με τις 14 κρίσιμες πρώτες ύλες, ο χειρισμός της πρόσβασης σε πρώτες ύλες και η ενίσχυση αντίστοιχης εμπορικής στρατηγικής, καθώς και η προώθηση της έρευνας και της καινοτομίας σε όλη την αλυσσίδα αξίας των πρώτων υλών, από την εξόρυξη, επεξεργασία, ανακύκλωση και αποδοτικότητα, μέχρι την υποκατάσταση.
      Το πλήρες κείμενο της σημαντικής αυτής Ανακοίνωσης μπορεί να βρεθεί εδώ:

      http://ec.europa.eu/enterprise/policies/raw-materials/files/docs/communication_en.pdf

      Θα σταθώ ειδικά σε δύο σημεία:

      Πρώτο: Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι έχουν εκδοθεί κατευθυντήριες οδηγίες για το πώς μπορεί να αναπτυχθεί εξορυκτική δραστηριότητα μέσα σε περιοχές Natura 2000. Όπως χαρακτηριστικά υπογραμμίζει «…οι εξορυκτικές δραστηριότητες σε καμία περίπτωση δεν αποκλείονται αυτόματα επειδή αναπτύσσονται μέσα ή κοντά σε περιοχές Natura 2000»

      Δεύτερο: Η Επιτροπή θεωρεί προτεραιότητα τη συνεργασία μεταξύ των Κρατών Μελών και άλλων «συμμετόχων» για να βελτιωθεί το θεσμικό πλαίσιο για τη βιώσιμη μεταλλεία ΜΕΣΑ στην ΕΕ.

      Προώθηση και στήριξη επομένως της εξόρυξης και προμήθειας πρώτων υλών από Ευρωπαϊκούς φυσικούς πόρους με βιώσιμο τρόπο! Τούτο βέβαια δεν σημαίνει ότι συμφωνώ με το απλοϊκό παραμύθι της εξ ορισμού αθωότητας των κακόμοιρων Τριτοκοσμικών κρατών που τα εκμεταλλεύονται οι αδηφάγες «ανεπτυγμένες» χώρες, τα έχουμε πεί και παλιότερα αυτά.
      Σημαίνει ότι πρέπει να γίνει εξόρυξη και μέσα στην ΕΕ (βέβαια πολλές ανεπτυγμένες ευρωπαικές κοινωνίες το εφαρμόζουν) κι όχι αποκλειστικά προμήθεια από άλλες χώρες. Κι αυτό αποκτά ιδιαίτερα σημασία σήμερα στην Ελλάδα, στη Χαλκιδική αλλά και όπου υπάρχει μεταλλεία ή μεταλλευτικά projects.

      • Το ξέρεις βέβαια ότι δεν απαντάς στα ζητήματα που θέτει το άρθρο, έτσι;

        Όταν η ΕΕ δηλώνει ξεκάθαρα ότι θα επιδιώξει την άρση όλων των εμπορικών περιορισμών και απειλεί με χρήση του μηχανισμού διαιτησίας του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, σημαίνει “θα σας τα πάρουμε, θέλετε δεν θέλετε”! Υπενθυμίζω ότι οι πολιτικές του ΠΟΕ έχουν οδηγήσει λαούς και λαούς στην απόλυτη εξαθλίωση. Αποικιοκρατία.

        Για τον αγαπητό μας Verheugen, μη βιάζεσαι, έχω κι άλλα.

    2. Το πόσο λάθος είναι η άποψη του Mark Curtis (και όχι του Curtis Mark) και στο θέμα των πρώτων υλών και στο θέμα των σχέσεων ΕΕ Αφρικής φαίνεται καθαρά αν δει κανείς για παράδειγμα την υποδοχή που επεφύλαξε το African Union Summit στον Επίτροπο Ανάπτυξης κ. A. Piebalgs. Το έδαφος είχε βέβαια προετοιμάσει η ανακοίνωση COM(2010) 634 final για τη σταθεροποίηση των σχέσεων των 80 χωρών μας. One future λέει στον τίτλο της, σας θυμίζει κατι το σύνθημα?
      Οσο για τις πρώτες ύλες, προτιμάτε να πηγαίνουν σε εκτός ΕΕ βιομηχανίες? Αν σκεφτόσαστε έτσι τότε καθαρά είστε εναντίον της ΕΕ και μαζί της χώρας μας και βέβαια την Αφρική τη στέλνετε σε ένα σκοτεινό μέλλον στην αγγαλιά όχι και τόσο δημοκρατικών βιομηχανικών κρατών, ονόματα δε λέμε…

    3. Δεν είναι καθόλου τυχαίο που είανι τόσο φτωχές οι χώρες που διαθέτουν τόσο σημαντικό ορυκτό πλούτο.
      Όσο σημαντική είναι η ύπαρξη κοιτασμάτων στην Ευρώπη και στην χώρα μας άλλο τόσο κρίσιμη είναι και μια σοβαρή πολιτική αξιοποίησης αυτών των πόρων. Η οποία δυστυχώς δεν υπάρχει και δεν νομίζω οτι θα επιτευχθεί με αυτές τις πρωτοβουλίες της ΕΕ.

    ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

    Please enter your comment!
    Please enter your name here

    Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.