Δεν ήταν ατύχημα. Έγκλημα ήταν.
Αυτό είναι το συμπεράσμα της έκθεσης ειδικών για τα αίτια της κατάρρευσης του φράγματος αποβλήτων του μεταλλείου Samarco στη Βραζιλία, ιδιοκτησίας των πολυεθνικών εταιρειών Vale SA και BHP Billiton, στις 5 Νοεμβρίου 2015. Η αστοχία του φράγματος προκάλεσε το θάνατο 19 ανθρώπων και τη χειρότερη περιβαλλοντική καταστροφή στην ιστορία της Βραζιλίας. Η 76 σελίδων τελική έκθεση δημοσιοποιήθηκε στις 31 Αυγούστου, μαζί με ένα λεπτομερές βήμα-προς-βήμα animation.
Η κατάρρευση προκλήθηκε εξ’αιτίας ελλατωματικού σχεδιασμού και κακής αποστράγγισης του φράγματος, αλλά τα προβλήματα δεν προέκυψαν από τη μια μέρα στην άλλη.
“Η πιο ανησυχητική πλευρά των ευρημάτων είναι οτι, σχεδόν από τότε που κατασκευάστηκε, το φράγμα ήταν μια συμφορά που περίμενε να συμβεί“, γράφει ο Stephen Bartholomeusz στην εφημερίδα The Australian.
Το πρώτο από μια μακριά σειρά “επεισοδίων” που τελικά οδήγησαν στην κατάρρευση του φράγματος συνέβη κατά την ανέγερσή του, το 2009. “Λόγω των κατασκευαστικών ατελειών στην αποστράγγιση της βάσης, το φράγμα είχε πάθει τόσο σημαντική ζημία που ο αρχικός σχεδιασμός δεν μπορούσε πλέον να υλοποιηθεί”. Η τροποποίηση στο σχεδιασμό του φράγματος μεταξύ του 2011 και του 2012 είχε σαν αποτέλεσμα τη μη αποτελεσματική αποστράγγιση και το 2013 ήδη συνέβαιναν διαρροές.
Μικρά σεισμικά γεγονότα τον Αύγουστο 2014 προκάλεσαν οριζόντιες μετατοπίσεις και πιθανότατα επιτάχυναν τη διαδικασία κατάρρευσης η οποία, κατά την επιτροπή των ειδικών, “ήταν ήδη σε προχωρημένο στάδιο”. Τότε άρχισαν να φαίνονται οι πρώτες ρωγμές στο φράγμα. Η εταιρεία το ενίσχυσε και συνέχισε να το ανυψώνει. Ένα χρόνο αργότερα συνέβη η κατάρρευση.
Η κατάρρευση προκλήθηκε από το αυξημένο βάρος των μεταλλευτικών αποβλήτων (τελμάτων) καθώς το ύψος του φράγματος αυξανόταν και είχε φτάσει τα 100 μέτρα κατά το χρόνο της κατάρρευσης.
Η κατασκευή του φράγματος έγινε με διαρκή επίβλεψη από ειδικούς της βιομηχανίας, ωστόσο τα διαδοχικά γεγονότα δεν χτύπησαν το καμπανάκι του κινδύνου. Αντίθετα, υπήρξαν απανωτά λάθη τα οποία προδιέγραψαν την κατάρρευση του φράγματος, με καταστροφικές συνέπειες.
Ο εισαγγελέας της υπόθεσης κατά της Samarco δηλωσε οτι αυτά που αποκάλυψε η έκθεση ήταν ήδη γνωστά από την έρευνα της αστυνομίας. Η εταιρεία κατηγορείται οτι αγνόησε τα ξεκάθαρα σημάδια οτι το φράγμα κινδύνευε να καταρρεύσει. “Η Samarco ισχυριζόταν οτι λειτουργεί με τις καλύτερες πρακτικές, αλλά δεν είναι αυτό που έδειξε η έκθεση. Ακριβώς το αντίθετο, έδειξε οτι η εταιρεία τροποποίησε το έργο με τρόπο που δεν μπορούσε να έχει αδειοδοτηθεί”.
Η εισαγγελία εξετάζει αν θα αποδοθούν κατηγορίες για πιθανή ανθρωποκτονία εξ’αμελείας, μαζί με πιθανά περιβαλλοντικά εγκλήματα.
Αμέλεια; ΑΜΕΛΕΙΑ;;;
Πηγές:
The Samarco disaster was waiting to happen – The Australian
Samarco dam failed due to poor drainage and design – investigation – Mineweb
Why Samarco tailings dam failed
Samarco Prosecutor Expects to Seek Criminal Charges Next Month